Głównymi trenerami parczewskiej edycji są Marek Saganowski, Ariel Jakubowski oraz Marek Marciniak. Pod ich okiem dzieci będą trenować, rywalizować i sprawdzać swoje możliwości, ale przede wszystkim uczyć się współpracy, odpowiedzialności i tego, że w sporcie liczy się nie tylko wynik.

Pierwszy dzień tradycyjnie rozpoczęliśmy od testów sprawnościowych, które pozwalają uczestnikom poznać swoje możliwości, a nam obserwować ich sportowy rozwój. To jednak dopiero początek – przez cały tydzień treningi piłkarskie przeplatają się z zajęciami edukacyjnymi, integracją, zabawą i kolejnymi wyzwaniami.

Każdy dzień to nowe doświadczenie

Program warsztatów został przygotowany tak, aby sport był punktem wyjścia do czegoś więcej. Chcemy nie tylko rozwijać umiejętności piłkarskie dzieci, ale również pokazywać im, jak ważne są pewność siebie, odpowiedzialność, bezpieczeństwo, umiejętność współpracy i radzenia sobie w różnych sytuacjach.

W poniedziałek uczestnicy spotkali się z Rafałem Koszkiem – Racjonalnym Psychologiem. Była rozmowa o emocjach, motywacji, pewności siebie i radzeniu sobie z trudniejszymi sytuacjami. Bo nad „głową” warto pracować dokładnie tak samo jak nad kondycją, techniką czy formą sportową.

We wtorek przyjdzie czas na Akademię Bezpieczeństwa i zajęcia dotyczące bezpieczeństwa oraz zagrożeń związanych z przestępczością. To ważne tematy przekazywane w sposób dostosowany do wieku uczestników i sytuacji, z którymi młodzi ludzie mogą spotkać się w codziennym życiu.

W środę – nasza własna Liga Mistrzów!

Środa będzie jednym z najbardziej emocjonujących dni całych warsztatów. Oprócz warsztatów z pierwszej pomocy, podczas których uczestnicy dowiedzą się, jak reagować w sytuacjach zagrożenia i prawidłowo wezwać pomoc, rozegramy także wyjątkowy mecz – naszą własną Ligę Mistrzów!

To coś więcej niż zwykły mecz. Chcemy, żeby dzieciaki przez chwilę mogły poczuć się jak prawdziwi zawodnicy wychodzący na wielkie piłkarskie spotkanie. Specjalna oprawa, wejście na boisko jak podczas meczu Ligi Mistrzów, drużyny, rywalizacja i prawdziwe sportowe emocje – wszystko po to, żeby stworzyć atmosferę, którą młodzi uczestnicy zapamiętają na długo.

Tego dnia każdy może poczuć się jak zawodnik grający o najważniejsze trofeum. Bo właśnie takie chwile – wspólne przeżywanie emocji, dopingowanie kolegów, walka do końca i radość z bycia częścią drużyny – budują prawdziwą pasję do sportu.

W czwartek spojrzymy na sport i aktywność również od strony mediów. Podczas warsztatów medialnych z Adamem Kościańczukiem dzieci staną przed kamerą i wcielą się m.in. w role prezenterów pogody. Będzie praca z kamerą, improwizacja, przełamywanie tremy i przede wszystkim mnóstwo dobrej zabawy.

Turbo Kozak i wielki finał z rodzicami

W programie całego tygodnia nie zabraknie także jednego z najbardziej lubianych przez uczestników punktów – Turbo Kozaka. Piłkarskie konkurencje pozwolą sprawdzić technikę, celność i umiejętności, a przy okazji poczuć smak zdrowej sportowej rywalizacji.

A na zakończenie tygodnia wydarzenie, które podczas naszych warsztatów zawsze wywołuje mnóstwo emocji – wielki mecz rodzice kontra dzieci!

W piątek role na chwilę się odwrócą. Rodzice wyjdą na boisko, dzieci staną po drugiej stronie, a wynik – choć przecież każdy będzie chciał wygrać – będzie tego dnia sprawą drugorzędną. Najważniejsze będą wspólna zabawa, emocje i zakończenie intensywnego tygodnia razem.

Parczew jest czwartym przystankiem tegorocznych warsztatów. Przed nami pięć dni pełnych piłki, nowych doświadczeń, spotkań i wyzwań. Bo „Piłka, Pasja, Charakter” to nie tylko trening. Chcemy, żeby dzieci kończyły ten tydzień z czymś więcej – większą pewnością siebie, nowymi umiejętnościami, wiedzą i przekonaniem, że dobra drużyna potrafi wspierać się zarówno na boisku, jak i poza nim.

Zadanie „Piłka, Pasja, Charakter – warsztaty aktywnego rozwoju” jest współfinansowane ze środków Województwa Lubelskiego, a parczewska edycja warsztatów realizowana jest we współpracy z Gminą Parczew.

Artykuł Czwarta tura warsztatów „Piłka, Pasja, Charakter” wystartowała w Parczewie! pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

Warsztaty realizowane są w ramach zadania publicznego Województwa Lubelskiego pn. „Letnie Warsztaty Aktywnego Rozwoju – Piłka.Pasja.Charakter.”, realizowanego przez Stowarzyszenie Marek Saganowski Sport Evolution, przy wsparciu finansowym Województwa Lubelskiego.

To projekt, w którym piłka nożna jest punktem wyjścia do czegoś znacznie większego. Łączymy sport, rozwój osobisty, bezpieczeństwo, edukację i dobrą zabawę, dając dzieciom możliwość aktywnego i wartościowego spędzenia wakacyjnego czasu.

Piłka. Pasja. Charakter.

Sportowym sercem warsztatów są oczywiście treningi piłkarskie. Na obiektach MOSiR Kraśnik młodzi uczestnicy mają okazję trenować, rozwijać swoje umiejętności i przede wszystkim czerpać radość ze sportu pod okiem ludzi, którzy doskonale znają świat profesjonalnej piłki.

Z dzieciakami pracuje Marek Saganowski – były reprezentant Polski, wieloletni zawodnik polskich i zagranicznych klubów, a dziś trener, który swoje ogromne doświadczenie z profesjonalnych boisk przekazuje kolejnemu pokoleniu młodych zawodników.

Jest z nami również Seweryn Kiełpin – były zawodowy bramkarz, trener, edukator oraz jeden z najbardziej rozpoznawalnych sportowych twórców w mediach społecznościowych. Pokazuje uczestnikom, że sport to nie tylko wynik, ale również systematyczność, odpowiedzialność, praca nad sobą, pasja i charakter.

Sportową część projektu współtworzy także Marek Marciniak – trener analityk. Przybliża dzieciakom bardziej analityczną stronę futbolu – uczy obserwowania gry, wyciągania wniosków i pokazuje, jak ważne na boisku są nie tylko umiejętności techniczne, ale również myślenie i świadome podejmowanie decyzji.

Nad organizacją i przebiegiem całego przedsięwzięcia czuwa Marta Daniewska – Wiceprezes Stowarzyszenia Marek Saganowski Sport Evolution, menedżer sportu, była Prezes Motoru Lublin oraz była Prezes MKS Lublin – 22-krotnych Mistrzyń Polski w piłce ręcznej kobiet. Odpowiada za koordynację i organizację projektu oraz współpracę z kadrą, partnerami i samorządami.

Głowa jest równie ważna jak forma

Wakacje Lubelskie to nie tylko trening. Jednym z ważnych elementów programu są warsztaty z Rafałem Koszykiem – Racjonalnym Psychologiem.

Rozmawiamy o emocjach, motywacji, pewności siebie, odporności psychicznej i radzeniu sobie z wyzwaniami. Pokazujemy młodym ludziom, że nad głową i charakterem można pracować dokładnie tak samo jak nad formą sportową.

To wiedza, która przydaje się nie tylko na boisku, ale również w szkole, w relacjach z innymi i w codziennym życiu.

Media od kuchni z Adamem Kościańczukiem

Kolejnym elementem programu są warsztaty medialne prowadzone przez Adama Kościańczuka – dziennikarza TVP3 Lublin oraz spikera reprezentacji Polski w piłce nożnej.

Uczestnicy mają okazję poznać świat telewizji, dziennikarstwa i wydarzeń sportowych od drugiej strony. Dowiadują się, jak wygląda praca dziennikarza, jak powstają materiały medialne i jak komunikować się przed kamerą.

To również przestrzeń do rozmowy o social mediach, odpowiedzialności za publikowane treści oraz świadomym funkcjonowaniu młodych ludzi w świecie internetu i mediów.

Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc

W programie nie mogło zabraknąć zajęć, które dają dzieciom bardzo konkretną i praktyczną wiedzę.

Dlatego podczas III tury odbywają się również zajęcia z Akademią Bezpieczeństwa oraz warsztaty z pierwszej pomocy.

Uczymy, jak zachować się w sytuacji zagrożenia, jak zadbać o bezpieczeństwo swoje i innych oraz jak właściwie zareagować, kiedy ktoś potrzebuje pomocy.

A że są wakacje – musi być też dobra zabawa!

Treningi i edukacja są ważne, ale nie zapominamy, że przede wszystkim są wakacje!

Dlatego na obiektach MOSiR Kraśnik nie brakuje zabaw, konkursów, sportowych wyzwań, integracji, rywalizacji, śmiechu i niespodzianek.

Chcemy, żeby dzieciaki próbowały nowych rzeczy, poznawały nowych ludzi, uczyły się współpracy, odkrywały swoje mocne strony i budowały pewność siebie. A przy tym po prostu świetnie spędzały wakacyjny czas.

Bo właśnie o to chodzi w tym projekcie – żeby połączyć sport z czymś więcej.

Piłka daje emocje. Pasja daje motywację. Charakter pozwala iść dalej.

III tura Wakacji Lubelskich 2026 już trwa!

Kraśnik – gramy, uczymy się, rozwijamy i dobrze się bawimy. Przed nami kolejne intensywne dni w Kraśniku!

Artykuł Wakacje Lubelskie 2026 – III tura warsztatów wystartowała w Kraśniku! pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

Fundacja tworzy dostępne formy pomocy odpowiadające na realne potrzeby swoich beneficjentów. W ramach realizowanych projektów prowadzi m.in. konsultacje indywidualne, grupy wsparcia, warsztaty edukacyjne, spotkania ze specjalistami oraz udostępnia materiały edukacyjne online. Współpracuje z psychologami, psychoonkologami, fizjoterapeutami i innymi ekspertami, którzy dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem.

Jednym z ważnych obszarów działalności Fundacji jest budowanie społeczności, w której osoby potrzebujące wsparcia mogą znaleźć zrozumienie, wiedzę i poczucie, że nie muszą mierzyć się z trudnościami samotnie.

To podejście jest bardzo bliskie założeniom projektu „MŁODZIEŻ 2.0 – RELACJE. ODPORNOŚĆ. REAKCJA.”, którego działania koncentrują się na wzmacnianiu młodych ludzi, budowaniu zdrowych relacji, rozwijaniu odporności psychicznej oraz uczeniu odpowiedzialnego reagowania w sytuacjach kryzysowych, przemocy, hejtu i presji.

Współpraca z Fundacją Odzyskaj Zdrowie pozwoli jeszcze mocniej połączyć edukację z praktycznym wsparciem psychologicznym i społecznym. Szczególnie ważne jest dla nas również spojrzenie na młodego człowieka w szerszym kontekście – nie tylko jako ucznia, ale także jako dziecka funkcjonującego w rodzinie, relacjach i środowisku, które ma ogromny wpływ na jego dobrostan.

W projekcie chcemy docierać nie tylko do młodzieży, ale również do rodziców, nauczycieli, pedagogów i osób, które każdego dnia mają realny wpływ na bezpieczeństwo i rozwój młodych ludzi.

Partnerstwo z Fundacją Odzyskaj Zdrowie to kolejny krok w budowaniu projektu opartego na wiedzy, doświadczeniu ekspertów i realnym wsparciu.

Bo odporność psychiczna nie powstaje w samotności. Buduje się ją poprzez relacje, obecność, zrozumienie i dostęp do właściwej pomocy wtedy, kiedy jest naprawdę potrzebna.

Dziękujemy Fundacji Odzyskaj Zdrowie za zaufanie i wspólne działanie na rzecz młodych ludzi, ich rodzin i całych społeczności szkolnych.

Artykuł Fundacja Odzyskaj Zdrowie partnerem projektu „MŁODZIEŻ 2.0 – RELACJE. ODPORNOŚĆ. REAKCJA.” pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

Za instytutem stoi Anna Nakonieczna-Wiącek – edukatorka, trenerka nauczycieli, autorka innowacyjnych materiałów dydaktycznych oraz ekspertka od wielu lat wspierająca szkoły w rozwijaniu kompetencji społecznych, emocjonalnych i wychowawczych dzieci oraz młodzieży.

Partnerstwo z EIRU jest kolejnym ważnym krokiem w budowaniu ogólnopolskiego programu, którego celem jest wyposażenie szkół w nowoczesne, praktyczne i skuteczne rozwiązania odpowiadające na wyzwania współczesnej edukacji.

Razem tworzymy narzędzia, które będą wspierać nauczycieli każdego dnia

W ramach współpracy z zespołem EIRU przygotowujemy kompleksowe materiały edukacyjne przeznaczone dla:

• nauczycieli i wychowawców,
• pedagogów oraz psychologów szkolnych,
• rodziców,
• dzieci i młodzieży.

Powstające materiały będą wspierały prowadzenie godzin wychowawczych, zajęć profilaktycznych oraz działań rozwijających odporność psychiczną, umiejętność budowania relacji, komunikację, współpracę i bezpieczeństwo w środowisku szkolnym.

Naszym wspólnym celem jest tworzenie narzędzi, z których nauczyciele będą mogli korzystać od razu – bez konieczności wielogodzinnych przygotowań czy dodatkowych szkoleń.

Praktyka zamiast teorii

EIRU od lat projektuje rozwiązania wykorzystywane przez nauczycieli w całej Polsce. Wśród nich znajdują się m.in. „Skrzynia Skarbów Wychowawcy” oraz „Karty Relacji” – materiały pomagające prowadzić wartościowe rozmowy z uczniami, rozwijać inteligencję emocjonalną, budować poczucie wspólnoty oraz uczyć radzenia sobie z emocjami i stresem.

To właśnie takie praktyczne doświadczenie chcemy połączyć z założeniami projektu „MŁODZIEŻ 2.0 – Relacje. Odporność. Reakcja.”, tworząc rozwiązania odpowiadające na realne potrzeby polskich szkół.

Wspólna wizja nowoczesnej edukacji

Wierzymy, że szkoła przyszłości to miejsce, w którym równie ważne jak wiedza są relacje, poczucie bezpieczeństwa, dobrostan psychiczny oraz umiejętność współpracy. Dlatego wszystkie przygotowywane materiały będą oparte na aktualnej wiedzy psychologicznej, doświadczeniu praktyków oraz potrzebach nauczycieli i uczniów.

Połączenie doświadczenia zespołu EIRU z ekspertami projektu MŁODZIEŻ 2.0 pozwoli stworzyć kompleksowy zestaw narzędzi wspierających szkoły w realizacji działań wychowawczych i profilaktycznych na najwyższym poziomie.

Razem dla polskiej szkoły

Partnerstwo z Europejskim Instytutem Rozwoju Umiejętności to nie tylko współpraca dwóch organizacji. To wspólna odpowiedzialność za tworzenie nowoczesnej edukacji, która pomaga młodym ludziom lepiej rozumieć siebie, budować zdrowe relacje, rozwijać odporność psychiczną i świadomie funkcjonować w świecie pełnym wyzwań.

Jesteśmy przekonani, że dzięki tej współpracy powstaną materiały, które będą realnym wsparciem dla tysięcy nauczycieli, wychowawców i specjalistów pracujących z dziećmi i młodzieżą w całej Polsce. Wspólnie budujemy szkołę, w której relacje są fundamentem, a rozwój społeczny i emocjonalny uczniów staje się integralną częścią procesu edukacji.

Artykuł EIRU partnerem projektu „MŁODZIEŻ 2.0 – Relacje. Odporność. Reakcja.” pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

Formalnie może dziać się „poza szkołą”, ale jej skutki bardzo szybko wracają do klasy. Uczeń, który
wieczorem był obrażany, ośmieszany albo zastraszany online, rano nie zostawia tego doświadczenia przed wejściem do budynku. Przynosi je ze sobą na lekcje, do relacji, do pracy w grupie i do własnego poczucia bezpieczeństwa.

Dlatego zdanie „to nie nasza sprawa, bo wydarzyło się w internecie” jest niebezpiecznym uproszczeniem. Dla uczniów granica między światem online i offline jest dużo mniej wyraźna niż dla wielu dorosłych. Ta sama klasa, która siedzi w sali, funkcjonuje też na grupach, czatach, relacjach, komentarzach i prywatnych wiadomościach. Jeśli tam dochodzi do przemocy, szkoła wcześniej czy później zobaczy jej konsekwencje: wycofanie ucznia, napięcia w klasie, konflikty, absencje, spadek koncentracji, lęk przed kontaktem z rówieśnikami albo nagłe pogorszenie funkcjonowania.

Cyberprzemoc może mieć różne formy. To nie tylko wulgarne komentarze. To także rozsyłanie screenów, kompromitujących zdjęć, przerabianie materiałów, tworzenie fałszywych kont, podszywanie się pod kogoś, wykluczanie z grup, publiczne ośmieszanie, groźby, szantaż albo nakręcanie innych przeciwko jednej osobie. Czasem sprawcy tłumaczą to żartem, konfliktem albo „beką”. Problem w tym, że dla osoby krzywdzonej to nie jest zabawa, tylko sytuacja, w której traci kontrolę nad tym, jak widzą ją inni.

W cyberprzemocy szczególnie trudne jest poczucie ciągłości. Uczeń nie ma bezpiecznego momentu, w którym może odciąć się od sytuacji. Telefon leży obok łóżka, powiadomienia przychodzą wieczorem,screeny mogą krążyć dalej, a liczba świadków jest często większa niż w szkolnym korytarzu. To wzmacnia wstyd, lęk i bezradność. Nawet jeśli treść zostanie później usunięta, uczeń może żyć z przekonaniem, że „wszyscy to widzieli”.

Reakcja szkoły powinna być szybka, spokojna i oparta na faktach. Pierwszym krokiem jest
zabezpieczenie informacji: co się wydarzyło, gdzie, kto brał udział, czy są screeny, linki, nazwy profili, wiadomości, daty. Nie chodzi o prowadzenie śledztwa na własną rękę, ale o uporządkowanie sytuacji i niedopuszczenie do tego, żeby sprawa rozmyła się w ogólnym „oni się pokłócili”. W cyberprzemocy dowody mogą szybko zniknąć, dlatego warto działać rozważnie, ale bez odkładania reakcji na później.

Równie ważne jest wsparcie ucznia krzywdzonego. Nie wystarczy powiedzieć: „zablokuj i nie czytaj”. To może być element działania, ale nie rozwiązanie całego problemu. Uczeń potrzebuje usłyszeć, że sytuacja jest traktowana poważnie, że nie jest sam i że dorośli nie będą go obwiniać za to, że powiedział prawdę.

Trzeba też uważać, aby nie zwiększać jego wstydu przez publiczne omawianie sprawy przy klasie.
Szkoła powinna odróżniać konflikt od przemocy. Konflikt może wymagać rozmowy, mediacji i pracy nad komunikacją. Cyberprzemoc wymaga przede wszystkim zatrzymania krzywdzących działań, ochrony osoby poszkodowanej i konsekwencji wobec sprawców. Mediacja na siłę, zwłaszcza gdy jedna strona była systematycznie poniżana lub zastraszana, może być kolejnym obciążeniem dla ucznia krzywdzonego

Cyberprzemoc nie jest „mniej prawdziwa”, bo dzieje się przez ekran. Słowa, zdjęcia, screeny i
komentarze mogą realnie wpływać na psychikę, relacje i poczucie bezpieczeństwa ucznia. Szkoła nie musi kontrolować całego internetu, ale musi reagować wtedy, gdy cyfrowa przemoc dotyka jej uczniów i wpływa na życie klasy.
Bo dla ucznia, który doświadcza cyberprzemocy, to nie jest problem „w telefonie”. To jest problem w jego codziennym świecie. A szkoła jest jednym z miejsc, w których ten świat powinien przestać udawać, że nie widzi.

Reagowanie na hejt. Dlaczego „nie przejmuj się” nie wystarczy?
Kiedy uczeń zgłasza, że jest wyśmiewany, obrażany albo atakowany, dorośli czasem odruchowo chcą go uspokoić. Mówią: „nie przejmuj się”, „nie czytaj tego”, „ignoruj”, „oni tylko tak gadają”. Intencja zwykle jest dobra, bo nauczyciel chce zmniejszyć napięcie i pokazać uczniowi, że komentarze nie definiują jego wartości. Problem w tym, że dla młodego człowieka takie zdania mogą brzmieć jak bagatelizowanie. Jeśli coś naprawdę boli, komunikat „nie przejmuj się” rzadko pomaga. Częściej zostawia ucznia z poczuciem, że dorosły nie rozumie skali problemu.

Hejt nie jest zwykłą krytyką. Krytyka odnosi się do zachowania, wypowiedzi, decyzji lub konkretnej
sytuacji. Może być nieprzyjemna, ale daje się z nią rozmawiać. Hejt uderza w człowieka. W wygląd,
pochodzenie, rodzinę, orientację, sytuację prywatną, umiejętności, niepełnosprawność, zdrowie,
zainteresowania albo miejsce w grupie. Jego celem często nie jest rozmowa, tylko poniżenie, wykluczenie albo rozładowanie emocji kosztem drugiej osoby.

Szkoła powinna reagować na hejt nie tylko wtedy, gdy pojawia się wulgaryzm albo jawna groźba. Czasem najbardziej niszczące są powtarzalne docinki, memy, komentarze „dla żartu”, przewracanie oczami, klasowe przezwiska i drobne sygnały, które pojedynczo łatwo zlekceważyć, ale razem tworzą atmosferę upokorzenia. Uczniowie często doskonale wiedzą, kto jest „łatwym celem”, z kogo można żartować i przy kim dorośli zwykle nie reagują. Brak reakcji bardzo szybko staje się komunikatem: to przejdzie.

Pierwsza reakcja nauczyciela powinna zatrzymać sytuację. Nie zawsze musi być długa. Czasem
wystarczy spokojne, stanowcze zdanie: „Stop. Nie zgadzam się na komentarze, które kogoś upokarzają” albo „To nie jest żart, jeśli ktoś staje się celem”. Ważne, żeby reakcja była natychmiastowa, konkretna i nie zamieniała się w publiczne zawstydzanie osoby krzywdzonej. Uczeń, który doświadcza hejtu, nie powinien dodatkowo stać się centrum spektaklu wychowawczego.

Po zatrzymaniu sytuacji potrzebna jest rozmowa. Warto rozmawiać osobno z osobą krzywdzoną, osob stosującą hejt i świadkami. Z uczniem poszkodowanym trzeba sprawdzić, jak długo trwa problem, gdzie się pojawia, kto bierze udział, czy hejt przenosi się do internetu i jak wpływa na samopoczucie. Ze sprawcą rozmowa nie powinna ograniczać się do „przeproś i koniec”. Potrzebne jest nazwanie zachowania, pokazanie skutku i ustalenie konsekwencji. Świadkowie także są ważni, bo to oni często decydują, czy hejt będzie miał paliwo.

Nauczyciel nie musi prowadzić takiej sytuacji sam. Jeśli problem jest poważny, powtarzalny albo dotyczy cyberprzemocy, warto włączyć wychowawcę, pedagoga, psychologa, rodziców i dyrekcję. Reagowanie na hejt powinno być spójne. Jeśli jeden nauczyciel zatrzymuje przemoc, a inny mówi „dajcie spokój, to tylko żarty”, klasa szybko zrozumie, że granice są przypadkowe.
Ważne jest również budowanie języka, który odróżnia krytykę od ataku. Uczniowie powinni uczyć się, że można nie zgadzać się z kimś bez poniżania go. Można ocenić zachowanie, ale nie trzeba niszczyć człowieka. Można powiedzieć „nie podoba mi się to, co zrobiłeś”, zamiast „jesteś żałosny”. To prosta różnica, ale dla klimatu klasy ma ogromne znaczenie.

Reagowanie na hejt nie polega na tym, żeby uczniowie nigdy się nie spierali i zawsze mówili do siebie językiem z poradnika. Konflikty będą się zdarzać. Emocje też. Chodzi o to, żeby szkoła jasno
pokazywała, że emocje nie dają prawa do odbierania komuś godności.
Bo hejt nie kończy się w chwili, gdy uczeń przestaje czytać komentarz albo wychodzi z sali. Słowa
zostają w głowie. A reakcja dorosłego może zdecydować, czy uczeń poczuje, że ktoś wreszcie stanął po jego stronie, czy że znowu ma „nie przesadzać”.

Zagrożenia online. Czego nauczyciel powinien być świadomy?
Internet jest dziś naturalną częścią życia uczniów. To miejsce rozmów, rozrywki, nauki, relacji,
autoprezentacji, konfliktów i poszukiwania wsparcia. Dlatego mówienie młodym ludziom wyłącznie
„uważajcie w internecie” jest zbyt ogólne, żeby realnie działało. Uczniowie potrzebują konkretów: jakie sytuacje są ryzykowne, jakie mechanizmy nimi sterują i kiedy warto poprosić dorosłego o pomoc.

Nauczyciel nie musi znać każdej aplikacji, trendu i skrótu, ale powinien rozumieć podstawowe
zagrożenia, które mogą wpływać na funkcjonowanie ucznia w szkole.
Jednym z najczęstszych zagrożeń jest cyberprzemoc: obraźliwe komentarze, nękające wiadomości, rozsyłanie screenów, publikowanie kompromitujących materiałów, tworzenie fałszywych kont, wykluczanie z grup i publiczne ośmieszanie. Dla dorosłych czasem wygląda to jak „internetowa drama”, ale dla ucznia może być bardzo realnym źródłem lęku, wstydu i izolacji. Jeśli klasa żyje jakąś sytuacją online, szkoła prędzej czy później odczuje to w relacjach między uczniami.
Drugim obszarem są kontakty z osobami obcymi. Młodzi ludzie mogą poznawać w sieci osoby, które szybko skracają dystans, proszą o prywatne zdjęcia, namawiają do tajemnicy, przenoszą rozmowę na mniej widoczne komunikatory albo próbują budować zależność emocjonalną. Nie zawsze dzieje się to w sposób oczywisty.

Czasem zaczyna się od komplementów, wspólnego tematu, poczucia zrozumienia i
komunikatu: „tylko ja cię naprawdę słucham”. Właśnie dlatego edukacja nie może opierać się wyłącznie na straszeniu. Uczniowie muszą rozumieć mechanizm manipulacji.
Kolejnym ryzykiem jest nadmierne udostępnianie informacji o sobie. Uczeń może nie publikować adresu, ale pokazywać szkołę, codzienne trasy, miejsca treningów, szczegóły z życia rodzinnego, zdjęcia dokumentów, lokalizację albo materiały, które po czasie mogą zostać użyte przeciwko niemu. Warto uczyć, że prywatność to nie tylko hasło do konta. To także kontrola nad tym, co inni mogą o nas połączyć, zapisać i przekazać dalej.

Nauczyciel powinien być również świadomy wpływu algorytmów i porównań społecznych. Uczniowie spędzają dużo czasu w przestrzeni, która stale pokazuje im cudzy wygląd, sukcesy, popularność i styl życia. To może wzmacniać presję, niezadowolenie z siebie, lęk przed odrzuceniem i poczucie, że „wszyscy radzą sobie lepiej”. Oczywiście media społecznościowe nie są jedyną przyczyną problemów psychicznych młodzieży, ale mogą nasilać napięcia, które uczeń już przeżywa.

Warto też zwracać uwagę na treści niebezpieczne: zachęcające do autoagresji, przemocy, ryzykownych zachowań, zaburzonego obrazu ciała, nienawiści albo izolowania się. Uczeń może trafiać na takie materiały przypadkiem albo celowo, szukając zrozumienia dla własnych trudności. Jeśli nauczyciel słyszy niepokojące wypowiedzi, widzi zmianę zachowania albo dowiaduje się, że uczeń uczestniczy w szkodliwych grupach online, nie powinien tego lekceważyć.
Reakcja szkoły musi być oparta na rozmowie, a nie wyłącznie na zakazach. Zakazy bywają potrzebne, ale bez wyjaśnienia często prowadzą do ukrywania zachowań. Uczniowie powinni wiedzieć, że mogą zgłosić niepokojącą sytuację bez automatycznego obwiniania i ośmieszania. Jeśli młody człowiek boi się, że po powiedzeniu prawdy zostanie zawstydzony albo ukarany, prawdopodobnie nie powie nic.

Świadomość zagrożeń online nie polega na demonizowaniu internetu. Internet jest narzędziem,
przestrzenią relacji i częścią współczesnego życia. Problemem nie jest samo korzystanie z sieci, ale brak umiejętności rozpoznawania ryzyka, reagowania na przekroczenia i szukania pomocy. Szkoła ma tu ważną rolę, bo może uczyć języka, który nie straszy, ale porządkuje: co jest żartem, co jest przemocą, co jest manipulacją, co wymaga zgłoszenia i gdzie szukać wsparcia.
Nie chodzi o to, żeby nauczyciel stał się ekspertem od każdej platformy.
Chodzi o to, żeby nie udawał, że życie online uczniów nie ma wpływu na szkołę. Ma. Codziennie.

Artykuł Cyberbezpieczeństwo i hejt. pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

To może być dobry początek, ale jeśli na tym kończy się myślenie o integracji,
szybko okazuje się, że klasa zna swoje imiona, ale nadal nie potrafi być grupą.
Prawdziwa integracja nie polega na tym, że wszyscy nagle mają się lubić. To nierealne i trochę naiwne. W każdej klasie będą osoby, które trzymają się bliżej, osoby bardziej wycofane, uczniowie dominujący, uczniowie szukający swojego miejsca i tacy, którzy w grupie czują się niepewnie.

Celem integracji nie jest więc stworzenie sztucznej atmosfery „wszyscy jesteśmy jedną wielką rodziną”, bo uczniowie bardzo szybko wyczują fałsz. Celem jest zbudowanie takiego klimatu, w którym każdy wie, że nie musi być najlepszym znajomym wszystkich, ale nie może nikogo upokarzać, wykluczać ani traktować jak tło.

Klasa integruje się nie tylko podczas specjalnych zajęć, ale przede wszystkim w codziennych sytuacjach. W tym, jak uczniowie dobierają się do grup, kto zawsze zostaje bez pary, z kogo robi się żarty, kto ma prawo popełnić błąd bez wyśmiania, a kto staje się „łatwym celem”. Nauczyciel może bardzo wiele zobaczyć, jeśli nie skupia się wyłącznie na tym, czy zadanie zostało wykonane, ale też na tym, jak uczniowie ze sobą pracują.

Warto szczególnie uważać na niewidzialne wykluczenie. Nie zawsze wygląda ono jak otwarta przemoc. Czasem to ciągłe pomijanie jednej osoby, brak wyboru do grupy, przewracanie oczami, gdy ktoś się odzywa, wspólne żarty, których jedna osoba „nie rozumie”, albo klasowa norma, że z kimś po prostu się nie rozmawia. Takie sytuacje łatwo przegapić, bo formalnie „nic się nie stało”. Tylko że dla ucznia, który codziennie słyszy ciszę zamiast zaproszenia, to „nic” potrafi być bardzo ciężkie

Integracja wymaga jasnych zasad. Uczniowie powinni wiedzieć, że różnice są naturalne, ale upokarzanie nie jest akceptowalne. Że można kogoś nie lubić, ale nie wolno robić z niego celu grupowego śmiechu. Że praca w grupie to nie tylko wykonanie zadania, ale też sposób traktowania innych osób. Takie zasady muszą być powtarzane nie tylko wtedy, gdy jest problem, ale również wtedy, gdy klasa dopiero buduje swoje normy.

Nauczyciel nie musi zamieniać każdej lekcji w warsztat relacyjny. Może jednak wprowadzać drobne
rozwiązania, które wzmacniają bezpieczeństwo. Rotowanie składów grup, uważne dobieranie par,
reagowanie na komentarze wypowiadane „pod nosem”, zapraszanie mniej aktywnych uczniów do udziału bez zawstydzania ich publicznie, docenianie współpracy, a nie tylko wyniku. To małe rzeczy, ale właśnie z nich powstaje klimat klasy.

Ważne jest też, żeby nie zmuszać uczniów do sztucznej otwartości. Nie każdy chce opowiadać o sobie przed całą klasą. Nie każdy dobrze czuje się w ćwiczeniach, które wymagają dużej ekspozycji. Integracja nie może polegać na wyciąganiu introwertyków na środek sali i robieniu z ich dyskomfortu programu wychowawczego. Dobra integracja daje możliwość udziału, ale nie zawstydza.

Klasa nie stanie się wspierającą grupą po jednej wycieczce. Integracja to proces, który wymaga
regularności, uważności i reagowania na drobne sygnały, zanim staną się dużym problemem.
Najważniejsze pytanie nie brzmi: „czy uczniowie dobrze się bawią na wspólnym wyjściu?”, ale: „czy na co dzień czują, że w tej klasie nie zostaną zjedzeni za bycie sobą?”.

Bo dobra klasa to nie ta, w której wszyscy są identyczni i zawsze zgodni. Dobra klasa to ta, w której
różnice nie stają się pretekstem do upokarzania. Wykluczenie rówieśnicze. Jak zauważyć problem, który często udaje „normalne relacje”?

Wykluczenie rówieśnicze jest jedną z tych form przemocy, które najłatwiej zbagatelizować. Nie zawsze zostawia widoczny ślad, nie zawsze wiąże się z wyzwiskami, nie zawsze da się wskazać jedną spektakularną sytuację. Często wygląda jak coś pozornie niewinnego: ktoś nie zostaje wybrany do grupy, ktoś zawsze siedzi sam, ktoś nie dostaje informacji, ktoś jest pomijany w rozmowach, ktoś słyszy „nie ma miejsca”, choć miejsce jest. I właśnie dlatego wykluczenie bywa tak trudne do uchwycenia.

W klasie łatwo powiedzieć: „oni po prostu się nie lubią” albo „nie każdy musi się ze wszystkimi
przyjaźnić”. To prawda. Uczniowie nie mają obowiązku tworzyć bliskich relacji z każdym. Problem
zaczyna się wtedy, gdy brak sympatii zamienia się w systematyczne odsuwanie jednej osoby od grupy, robienie z niej żartu, ignorowanie jej obecności albo budowanie klasowej normy, że „z nim się nie trzymamy”. Wtedy nie mówimy już o naturalnych wyborach relacyjnych, ale o mechanizmie
wykluczania. Nauczyciel może zauważyć wiele sygnałów, jeśli patrzy nie tylko na zachowanie pojedynczego ucznia, ale na układ sił w klasie. Kto zawsze zostaje bez pary? Kto milknie, gdy inni zaczynają się śmiać? Kto jest zapraszany do grupy dopiero wtedy, gdy nie ma innego wyjścia? Kto słyszy komentarze niby żartobliwe, ale powtarzane tak często, że przestają być przypadkiem? Kto nie jest atakowany wprost, ale jest traktowany tak, jakby jego obecność przeszkadzała?

Wykluczenie bardzo często przenosi się do internetu. Klasa może formalnie funkcjonować spokojnie, ale prawdziwe życie grupy toczy się na komunikatorach, zamkniętych grupach i prywatnych relacjach. Uczeń może być pomijany w ustaleniach, wyrzucany z grup, ośmieszany screenami albo obserwować w mediach społecznościowych, że prawie wszyscy byli razem, tylko bez niego. Dla dorosłego to może wyglądać jak „dziecięce sprawy”. Dla młodego człowieka to często jasny komunikat: nie należysz do nas.

Reakcja nauczyciela powinna być spokojna, ale konkretna. Nie chodzi o zmuszanie uczniów do przyjaźni, bo to nie działa i zwykle pogarsza sytuację. Chodzi o nazwanie granicy: w tej klasie można się nie lubić, ale nie można nikogo upokarzać, izolować ani robić z niego celu grupowej gry. To bardzo ważne rozróżnienie. Szkoła nie ma obowiązku produkować przyjaźni, ale ma obowiązek reagować na przemoc i dbać o bezpieczeństwo uczniów.

Warto rozmawiać z klasą o mechanizmie wykluczenia bez wskazywania od razu jednej osoby jako
„ofiary”, jeśli mogłoby ją to dodatkowo narazić. Czasem lepiej pracować na przykładach, sytuacjach i pytaniach: co czuje osoba, której nikt nie wybiera? Czy milczenie grupy może kogoś ranić? Czy
ignorowanie może być formą przemocy? Jak można zareagować, nie robiąc z tego widowiska? Takie rozmowy pomagają uczniom zobaczyć, że przemoc to nie tylko krzyk i wyzwiska.
Jednocześnie uczeń doświadczający wykluczenia potrzebuje indywidualnego wsparcia.

Wartoporozmawiać z nim w bezpiecznych warunkach, bez publicznego wyciągania sprawy na forum. Trzeba sprawdzić, jak długo trwa sytuacja, kto bierze w niej udział, czy pojawia się cyberprzemoc i jak wpływa to na samopoczucie ucznia. Jeśli problem jest poważny, konieczna może być współpraca z wychowawcą, pedagogiem, psychologiem, rodzicami i dyrekcją.
Najgorsze, co można zrobić, to powiedzieć uczniowi: „nie przejmuj się” albo „znajdź sobie innych
znajomych”. To brzmi prosto tylko z perspektywy dorosłego. Dla młodego człowieka klasa jest
codziennym środowiskiem, z którego nie da się tak po prostu wyjść. Jeśli każdego dnia wraca do grupy, w której czuje się niewidzialny albo niechciany, to nie jest drobnostka.

Wykluczenie nie zawsze robi hałas. Czasem jest ciszą wokół jednej osoby. I właśnie dlatego szkoła musi umieć tę ciszę usłyszeć. Konflikty w klasie. Jak reagować, żeby nie dolewać benzyny?
Konflikty w klasie są nieuniknione. Uczniowie różnią się temperamentem, potrzebami, statusem w
grupie, sposobem komunikacji i wrażliwością. Do tego dochodzą emocje, presja rówieśnicza, media społecznościowe, zmęczenie i potrzeba udowodnienia swojej pozycji. Dlatego konflikt nie jest sam w sobie dowodem, że klasa „źle działa”. Jest naturalną częścią życia grupy. Problem zaczyna się wtedy, gdy konflikt zamienia się w publiczne upokarzanie, wykluczanie albo walkę o dominację.

Nauczyciel często trafia na konflikt dopiero wtedy, gdy jest już widoczny. Ktoś płacze, ktoś krzyczy, ktoś odmawia pracy w grupie, ktoś wrzuca komentarz, ktoś pokazuje screeny. W takich momentach łatwo wejść w rolę sędziego i szybko zdecydować, kto ma rację. Czasem jest to konieczne, zwłaszcza gdy doszło do przemocy lub naruszenia bezpieczeństwa. W wielu sytuacjach warto jednak najpierw zatrzymać eskalację, a dopiero później szukać rozwiązań.
Pierwszym krokiem jest oddzielenie faktów od interpretacji. Uczniowie w emocjach często mówią: „ona zawsze mnie prowokuje”, „on mnie nienawidzi”, „wszyscy są przeciwko mnie”, „to było specjalnie”. Te zdania są ważne, bo pokazują emocje, ale nie zawsze pokazują pełny obraz sytuacji.

Nauczyciel może pomóc, pytając o konkret: co dokładnie się stało, kiedy, kto był obecny, co zostało powiedziane, co wydarzyło się później. Bez tego rozmowa szybko zamienia się w wymianę oskarżeń.

W konflikcie bardzo ważne jest, żeby nie zawstydzać uczniów publicznie. Jeśli nauczyciel przy całej
klasie zaczyna rozliczać, ironizować albo zmuszać do natychmiastowych przeprosin, może uzyskać
pozorny spokój, ale niekoniecznie realne rozwiązanie. Uczeń upokorzony przy grupie rzadko koncentruje się na odpowiedzialności. Częściej myśli o tym, jak odzyskać twarz. Dlatego trudniejsze rozmowy warto prowadzić w mniejszym gronie, spokojniej i bez robienia z konfliktu spektaklu.

Nie każdy konflikt da się rozwiązać przez proste „podajcie sobie ręce”. To jedno z tych szkolnych
rozwiązań, które dobrze wyglądają tylko z daleka. Jeśli jedna osoba została realnie skrzywdzona,
zmuszanie jej do szybkiego pojednania może być kolejnym naruszeniem granic. Przeprosiny mają sens wtedy, gdy idą za nimi zrozumienie szkody i zmiana zachowania, a nie tylko chęć zamknięcia sprawy przed dzwonkiem.
Warto uczyć uczniów języka konfliktu. Dla wielu młodych ludzi jedynymi dostępnymi narzędziami są atak, cisza, ironia, screeny albo wybuch. Szkoła może pokazywać alternatywę: mówienie o konkretnym zachowaniu, nazywanie emocji, stawianie granic, proszenie o wyjaśnienie, robienie przerwy, gdy rozmowa zaczyna się przegrzewać. To nie są „miękkie dodatki”. To kompetencje społeczne, bez których uczniowie będą rozwiązywać problemy tak, jak podpowiada im impuls i grupa.

Nauczyciel powinien też odróżniać konflikt od przemocy. Konflikt zakłada pewną wzajemność: dwie strony mają sprzeczne potrzeby, emocje lub interesy. Przemoc pojawia się tam, gdzie jedna strona

systematycznie wykorzystuje przewagę, poniża, zastrasza, izoluje albo nęka drugą. To rozróżnienie jest kluczowe, bo przemocy nie rozwiązuje się mediacją na siłę. W takiej sytuacji najpierw trzeba zadbać o bezpieczeństwo osoby krzywdzonej i zatrzymać działania sprawcy.
Dobrze przeprowadzona reakcja na konflikt może wzmocnić klasę. Uczniowie widzą wtedy, że różnica zdań nie musi oznaczać wojny, że emocje można nazwać bez niszczenia drugiej osoby i że
odpowiedzialność nie polega na tym, by „wygrać”, tylko by naprawić to, co zostało naruszone. To
wymaga czasu, ale procentuje.

Bo klasa bez konfliktów nie istnieje. Istnieje za to klasa, która uczy się nie zamieniać każdego napięcia w pole bitwy.

Artykuł Relacje i klimat w klasie pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

Nie dlatego, że ma diagnozować. Nauczyciel nie jest od stawiania rozpoznań. Jest jednak często jedną z pierwszych osób dorosłych, które mogą zauważyć, że coś zaczyna się dziać.
W szkole łatwo pomylić kryzys z lenistwem, buntem albo „trudnym charakterem”. Uczeń przestaje
odrabiać zadania, spóźnia się, nie przynosi materiałów, odpowiada półsłówkami, siedzi z kapturem na głowie albo reaguje złością na zwykłą uwagę. Oczywiście nie każda taka sytuacja oznacza kryzys.

Nastolatki mają gorsze dni, konflikty, napięcia i momenty, w których po prostu nie chcą współpracować. Ale jeśli zmiana jest wyraźna, trwa dłużej i wpływa na codzienne funkcjonowanie, warto się zatrzymać.

Niepokojące mogą być nagłe pogorszenie wyników, częste nieobecności, izolowanie się od klasy,
wyraźna utrata zainteresowań, przemęczenie, płaczliwość, drażliwość, wybuchy złości, problemy z
koncentracją albo częste skargi somatyczne, takie jak bóle brzucha czy głowy. Sygnałem alarmowym są również wypowiedzi o bezsensie, braku wartości, byciu ciężarem, chęci zniknięcia albo jakiekolwiek sugestie dotyczące zrobienia sobie krzywdy. Takich komunikatów nie wolno traktować jako „szukania atencji”. Nawet jeśli uczeń mówi je w złości albo żartobliwym tonem, warto sprawdzić, co za tym stoi.

Pierwsza reakcja nauczyciela nie musi być idealna. Powinna być spokojna i uważna. Czasem wystarczy zdanie: „Widzę, że ostatnio jesteś bardziej wycofany. Chcę sprawdzić, czy wszystko u ciebie w porządku”. To nie jest wchodzenie z butami w prywatność. To sygnał, że dorosły widzi człowieka, a nie tylko brak zadania, spóźnienie czy ocenę. Ważne, aby taka rozmowa nie odbywała się publicznie przy klasie. Uczeń, który i tak czuje napięcie lub wstyd, nie potrzebuje dodatkowej ekspozycji. Warto unikać zdań, które zamykają kontakt: „weź się w garść”, „inni mają gorzej”, „nie przesadzaj”, „ takim podejściem daleko nie zajdziesz”. Być może dorosły chce w ten sposób zmobilizować, ale uczeń w kryzysie często słyszy w tym potwierdzenie, że jego trudności są nieważne. Dużo lepiej działa komunikat:
„Nie musisz mi teraz wszystkiego opowiadać, ale jeśli coś się dzieje, możemy poszukać wsparcia”.
Nauczyciel nie powinien zostawać z taką sytuacją sam. Jeśli sygnały budzą niepokój, warto skonsultować je z wychowawcą, pedagogiem, psychologiem szkolnym lub dyrekcją, zgodnie z procedurami obowiązującymi w placówce. W sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia konieczna jest szybka reakcja i włączenie odpowiednich osób oraz instytucji. Lepiej zareagować raz za dużo niż raz za późno.

Najważniejsze jest to, żeby nie czekać, aż uczeń sam „wyraźniej pokaże”, że potrzebuje pomocy. Wielu młodych ludzi nie potrafi prosić wprost. Czasem proszą zachowaniem, spadkiem obecności, ciszą albo nagłą zmianą. Uważny nauczyciel nie musi mieć gotowych odpowiedzi na wszystko. Wystarczy, że nie przejdzie obojętnie obok sygnałów, które mówią: „coś jest nie tak”.
Wzmacnianie odporności psychicznej uczniów.

Co szkoła może zrobić naprawdę?
Odporność psychiczna ucznia często bywa mylona z „twardością”. W praktyce oznacza to, że młody człowiek ma nie płakać, nie przejmować się, nie reagować za mocno, nie brać wszystkiego do siebie i najlepiej jeszcze spokojnie funkcjonować w świecie, który codziennie dostarcza mu presji, ocen, porównań, konfliktów i bodźców z internetu. Tylko że to nie jest odporność psychiczna. To raczej oczekiwanie, że uczeń stanie się emocjonalnym betonem.
Prawdziwa odporność psychiczna nie polega na braku emocji. Polega na umiejętności wracania do
równowagi po trudnych sytuacjach. Uczeń odporny psychicznie też może się stresować, bać, złościć, wstydzić i przeżywać porażki. Różnica polega na tym, że stopniowo uczy się rozumieć swoje reakcje, szukać rozwiązań, prosić o pomoc i nie traktować każdego błędu jak dowodu, że jest beznadziejny.

Szkoła ma ogromny wpływ na to, jak uczniowie uczą się radzenia sobie z trudnościami. I nie chodzi
wyłącznie o dodatkowe lekcje profilaktyczne czy jednorazowe warsztaty. One mogą być wartościowe, ale odporność psychiczna buduje się przede wszystkim w codziennym klimacie szkoły: w sposobie reagowania na błędy, w języku nauczycieli, w tym, czy uczeń może zadać pytanie bez strachu przed ośmieszeniem, i w tym, czy porażka jest traktowana jako informacja, czy jako etykieta.

Jeśli uczeń po błędzie słyszy głównie ironię, publiczne zawstydzanie albo porównania z innymi, trudno oczekiwać, że będzie odważnie próbował. Zacznie raczej unikać sytuacji, w których może wypaść słabo. Zacznie udawać, że mu nie zależy, albo będzie działał tylko pod presją lęku. To nie jest odporność. To strategia przetrwania. Dużo bardziej wspierające jest podejście, w którym nauczyciel jasno nazywa błąd, ale nie robi z niego wyroku na temat ucznia. „Tego jeszcze nie rozumiesz” daje inną perspektywę niż „ty nic nie umiesz”.

Wzmacnianie odporności psychicznej zaczyna się od normalizowania trudności. Uczniowie powinni
słyszeć, że stres przed sprawdzianem, lęk przed oceną, napięcie w relacjach czy rozczarowanie po porażce są częścią życia, a nie dowodem słabości. Jednocześnie sama normalizacja nie wystarczy. Trzeba uczyć konkretnych strategii: jak rozłożyć problem na mniejsze kroki, jak poprosić o pomoc, jak odróżnić fakt od katastroficznej interpretacji, jak ochłonąć przed impulsywną reakcją i jak wrócić do działania po niepowodzeniu.
Bardzo ważne jest też wzmacnianie sprawczości. Uczeń, który czuje, że nie ma wpływu na nic, szybciej się poddaje. Nauczyciel może pomagać mu zobaczyć, na co realnie ma wpływ: przygotowanie, pytanie o wyjaśnienie, poprawę pracy, organizację czasu, reakcję na konflikt czy sposób komunikacji. Nie chodzi o wmawianie, że wszystko zależy od ucznia, bo to nieprawda. Chodzi o pokazanie, że nawet w trudnej sytuacji często istnieje jakiś mały krok, który można wykonać.

Odporność psychiczna rośnie również tam, gdzie uczeń nie musi udawać, że wszystko jest w porządku. W klasie, w której emocje są wyśmiewane, młodzi ludzie uczą się masek. W klasie, w której emocje są zauważane i nazywane bez robienia z nich sensacji, łatwiej budować bezpieczeństwo. To nie oznacza, że lekcja ma zamienić się w terapię. Oznacza, że nauczyciel potrafi widzieć człowieka za zachowaniem.

Szkoła nie uchroni uczniów przed wszystkimi trudnościami. I nie powinna próbować usuwać z ich życia każdego stresu. Może jednak uczyć, że trudność nie oznacza końca, błąd nie oznacza bezwartościowości, a proszenie o pomoc nie oznacza słabości. To są fundamenty odporności psychicznej, które zostają z młodym człowiekiem dużo dłużej niż ocena z jednego sprawdzianu.
Dobrostan uczniów.

Dlaczego nie da się go budować samymi hasłami?
Dobrostan uczniów stał się w ostatnich latach jednym z najczęściej używanych pojęć w edukacji. Pojawia się w programach, projektach, strategiach i szkolnych działaniach profilaktycznych. To dobrze, bo zdrowie psychiczne młodych ludzi naprawdę wymaga uwagi. Problem zaczyna się wtedy, gdy dobrostan zostaje sprowadzony do plakatu na korytarzu, jednego dnia tematycznego albo hasła, że „warto dbać o siebie”. Uczniowie szybko wyczuwają, kiedy dorosły świat mówi o dobrostanie, ale nie zmienia codziennych warunków, które ten dobrostan niszczą.
Dobrostan nie oznacza, że uczeń ma być cały czas szczęśliwy, spokojny i uśmiechnięty. To byłaby kolejna nierealna presja, tylko opakowana w ładniejsze słowo. Dobrostan oznacza raczej, że młody człowiek ma warunki, w których może się uczyć, rozwijać, budować relacje, doświadczać bezpieczeństwa, odpoczywać i szukać pomocy, kiedy jest mu trudno. Nie chodzi o szkołę bez stresu, bo taka szkoła nie istnieje. Chodzi o szkołę, w której stres nie jest jedynym paliwem działania.
Na dobrostan uczniów wpływa klimat klasy, relacje z nauczycielami, sposób komunikowania wymagań, reakcja na przemoc rówieśniczą, poczucie sprawiedliwości, przewidywalność zasad i to, czy uczeń może popełnić błąd bez publicznego upokorzenia. Czasem małe rzeczy robią ogromną różnicę: ton, w jakim nauczyciel zwraca uwagę; sposób omawiania oceny; reakcja na wyśmiewanie; gotowość do krótkiej rozmowy po lekcji; jasne instrukcje przed sprawdzianem; brak ironii wobec ucznia, który czegoś nie rozumie.

Nie da się mówić o dobrostanie w oderwaniu od przeciążenia. Uczniowie funkcjonują dziś w świecie ciągłych bodźców, presji wyników, porównań i napięć relacyjnych, które często przenoszą się do internetu. Jeśli szkoła dokłada do tego chaos informacyjny, niejasne wymagania, publiczne zawstydzanie i brak reakcji na przemoc, to nawet najlepsza akcja profilaktyczna będzie wyglądała jak naklejka „uśmiechnij się” przyklejona na pękniętej ścianie.

Budowanie dobrostanu nie oznacza obniżania wymagań do zera. To częsty i bardzo szkodliwy skrót
myślowy. Uczniowie potrzebują wymagań, struktury i odpowiedzialności. Ale potrzebują też poczucia sensu, wsparcia i jasności. Wysokie wymagania bez relacji i bezpieczeństwa tworzą lęk. Sama życzliwość bez granic tworzy chaos. Dobra szkoła potrzebuje jednego i drugiego: wymagań, które rozwijają, oraz relacji, które nie odbierają godności.

Nauczyciel nie musi być terapeutą, żeby wspierać dobrostan. Może zacząć od codziennych mikroreakcji. Zauważyć ucznia, który zniknął z aktywności. Nie komentować publicznie czyjegoś błędu w sposób, który robi z niego widowisko. Zareagować na „żart”, który ewidentnie kogoś upokarza. Dać krótką informację: „widzę, że jest ci trudno, możesz podejść po lekcji”. Takie rzeczy nie wymagają wielkiego programu, ale wymagają uważności.

Dobrostan uczniów buduje się także przez współpracę dorosłych. Wychowawca, nauczyciele
przedmiotowi, pedagog, psycholog, dyrekcja i rodzice nie powinni działać jak osobne wyspy, które
spotykają się dopiero wtedy, gdy sytuacja jest już poważna. Im wcześniej szkoła wymienia informacje, zauważa powtarzające się sygnały i reaguje spójnie, tym większa szansa, że uczeń otrzyma pomoc, zanim kryzys urośnie.
Dobrostan nie jest dodatkiem do edukacji. Jest warunkiem tego, żeby edukacja mogła działać. Uczeń, który jest przewlekle zestresowany, wykluczany, zawstydzany albo przeciążony, nie uczy się lepiej od tego, że ktoś powie mu „skup się”. Najpierw potrzebuje poczucia, że jest w środowisku, które go nie rozjeżdża. Dopiero wtedy można naprawdę mówić o rozwoju.

Artykuł Jak budować Odporność psychiczną uczniów. pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

Pod okiem legendy polskiego futbolu

Głównym motorem napędowym i autorem sukcesu warsztatów jest Marek Saganowski – postać, której polskim kibicom przedstawiać nie trzeba. To 35-krotny reprezentant Polski, uczestnik Mistrzostw Europy 2008, a także trzykrotny mistrz kraju i czterokrotny zdobywca Pucharu Polski z Legią Warszawa. Saganowski zapisał się na kartach historii jako jeden z najbardziej walecznych i skutecznych napastników. Swoje ogromne doświadczenie zbierał nie tylko na krajowych boiskach, ale również w silnych ligach zagranicznych – grał m.in. w kultowym angielskim Southampton, we francuskim Troyes, w greckim Atromitosie czy portugalskiej Vitórii Guimarães. Dziś, jako szkoleniowiec z najwyższą licencją UEFA Pro, przekazuje tę bezcenną wiedzę młodemu pokoleniu na Lubelszczyźnie.Sam patron nie kryje zachwytu poziomem zaangażowania, jaki zastał na miejscu:– Janów Lubelski przywitał nas fantastyczną energią i przepięknymi warunkami do pracy. Widząc, z jakim zapałem dzieciaki wbiegają na boisko, i jak przeżywają mecze naszej warsztatowej Ligi Mistrzów, serce rośnie. Chcemy dać im nie tylko profesjonalny trening piłkarski, ale też narzędzia do tego, by wierzyły w siebie, radziły sobie ze stresem i uczyły się odpowiedzialności za drużynę. To tutaj, poprzez sport, wykuwają się silne charaktery – podkreśla Marek Saganowski.

Gwiazdorski sztab na boisku i w kuluarach

Marek Saganowski nie działa sam. W Janowie Lubelskim wspiera go sprawdzona, elitarna ekipa. Treningi i taktyczne niuanse przekazuje Ariel Jakubowski – były znakomity ligowy obrońca z dorobkiem ponad 200 meczów w Ekstraklasie, również legitymujący się licencją UEFA Pro. Z kolei sekrety gry obronnej oraz bramkarskiego rzemiosła zdradza młodzieży Seweryn Kiełpin, wieloletni bramkarz m.in. Wisły Płock.Sercem całej logistyki i gwarantem perfekcyjnego przebiegu wydarzenia jest koordynatorka projektu, Marta Daniewska, która czuwa nad każdym elementem organizacyjnym. Wsparcie treningowe oraz rzetelną dokumentację całego turnusu zapewnia natomiast Jacek Skrzyniarz. Wszyscy uczestnicy realizują program w profesjonalnych, dedykowanych strojach sportowych, mając zapewnione pełne wyżywienie i ubezpieczenie.

Czas na reset: Profesjonalna regeneracja na basenie

Intensywne mecze w pełnym słońcu wymagają od młodych organizmów odpowiedniego odpoczynku. Zgodnie z zasadami profesjonalnego sportu, organizatorzy zadbali o pełną regenerację sił. W ramach przerwy od boiskowych zmagań, cała grupa udała się na krytą pływalnię. Zajęcia na basenie były dla dzieciaków nie tylko doskonałą okazją do rozluźnienia mięśni po ciężkich treningach, ale przede wszystkim czasem fantastycznej, wspólnej zabawy w wodzie, która jeszcze mocniej skonsolidowała całą drużynę.

Bezpieczeństwo w sieci, psychologia i telewizyjna kariera

Warsztaty w Janowie Lubelskim to kompleksowy program rozwoju. Poza piłkarskimi emocjami w stylu Ligi Mistrzów, organizatorzy kładą ogromny nacisk na edukację rówieśniczą i bezpieczeństwo w codziennym życiu:Cyberbezpieczeństwo z Akademią Bezpieczeństwa: W dobie smartfonów to absolutny fundament. Specjaliści z Akademii Bezpieczeństwa prowadzą z dziećmi dedykowane zajęcia, ucząc je świadomego poruszania się po sieci, ochrony swoich danych, ochrony prywatności oraz skutecznej walki z cyberhejtem.Pierwsza pomoc przedmedyczna: Również we współpracy z Akademią Bezpieczeństwa młodzież przechodzi praktyczne szkolenie z ratowania ludzkiego życia i właściwego reagowania w sytuacjach kryzysowych.Trening mentalny: O budowanie pewności siebie, sportowego charakteru oraz naukę radzenia sobie ze stresem dba uznany psycholog Rafał Koszyk, znany jako „Racjonalny Psycholog”.Warsztaty medialne z ekspertem: Prawdziwym hitem są zajęcia z autoprezentacji, które prowadzi Adam Kościanczuk – znany dziennikarz i oficjalny spiker reprezentacji Polski. Młodzi zawodnicy nie tylko przełamują barierę przed mikrofonem i uczą się sztuki wywiadów, ale także sprawdzają się w roli prezenterów telewizyjnych, prezentując m.in. prognozę pogody przed kamerą.

Wielki finał z władzami miasta i deszcz nagród

Przed uczestnikami jeszcze widowiskowy Wielki Finał. W programie przewidziano wymagające konkursy sprawnościowe w kultowej formule TurboKozak z nagrodami oraz punkt kulminacyjny turnusu: wielki mecz pokazowy. Na murawie naprzeciwko zmotywowanych dzieciaków staną połączone siły ich rodziców, trenerów oraz przedstawicieli władz Janowa Lubelskiego. Na zakończenie każdy młody piłkarz i piłkarka odbierze pamiątkowy medal, dyplom oraz zasłużone upominki.Warto wiedzieć: Projekt „Wakacje dla Dzieci – Lubelskie 2026” po turnusie w Janowie Lubelskim przeniesie się w sierpniu do Kraśnika oraz Parczewa. Wydarzenie jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Województwa Lubelskiego. Organizatorzy serdecznie dziękują Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Lubelskiego oraz lokalnym samorządom za znakomitą współpracę przy realizacji projektu.

Artykuł Piłkarska Liga Mistrzów w sercu Janowa Lubelskiego. Warsztaty Marka Saganowskiego wkraczają w decydującą fazę! pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

Inicjatywa organizowana przez Stowarzyszenie Marek Saganowski Sport Evolution to zupełnie nowa jakość letniego wypoczynku na Lubelszczyźnie. Program został stworzony tak, by zaszczepić w dzieciach sportową zajawkę, odciągnąć je od ekranów smartfonów, a przy tym wyposażyć w kluczowe umiejętności przydatne w codziennym życiu.

Bezpieczeństwo, psychologia i… telewizyjna prognoza pogody

Harmonogram warsztatów w Rykach pęka w szwach od specjalistycznych paneli rzadko spotykanych na klasycznych półkoloniach. Poza szlifowaniem piłkarskiego rzemiosła, uczestnicy biorą udział w cyklu dedykowanych szkoleń:

• Bezpieczeństwo w sieci i pierwsza pomoc: We współpracy z Akademią Bezpieczeństwa młodzież uczy się, jak skutecznie reagować i bronić się przed hejtem w internecie. Równolegle instruktorzy prowadzą profesjonalne warsztaty z pierwszej pomocy przedmedycznej, ucząc dzieci ratowania ludzkiego życia.
• Trening mentalny: O budowanie pewności siebie, sportowego charakteru oraz naukę radzenia sobie ze stresem dba uznany psycholog Rafał Koszyk, znany jako „Racjonalny Psycholog”.
• Warsztaty medialne z ekspertem: Prawdziwym hitem okazały się zajęcia z autoprezentacji, które poprowadził Adam Kościanczuk – znany dziennikarz i oficjalny spiker reprezentacji Polski. Młodzi zawodnicy nie tylko przełamują barierę przed mikrofonem i uczą się sztuki wywiadów, ale także sprawdzają się w roli prezenterów telewizyjnych, prezentując m.in. prognozę pogody przed kamerą.

Elitarny sztab na murawie i za kulisami

Na boisku z dzieciakami pracuje sztab szkoleniowy najwyższej próby. Oprócz Marka Saganowskiego, cenne wskazówki przekazują utytułowani ligowcy: Ariel Jakubowski (były obrońca z dorobkiem ponad 200 meczów w Ekstraklasie, posiadający najwyższą licencję trenerską UEFA Pro) oraz Seweryn Kiełpin (wieloletni, doświadczony bramkarz m.in. ekstraklasowej Wisły Płock), który odpowiada za tajniki gry obronnej.

Sukces organizacyjny to także zasługa ludzi działających w kuluarach. Nad sprawnym przebiegiem całego wydarzenia czuwa koordynatorka projektu, Marta Daniewska, pilnująca każdego detalu organizacyjnego. Z kolei za pełną dokumentację oraz eksperckie wsparcie treningowe odpowiada Jacek Skrzyniarz.

Wszyscy uczestnicy otrzymali na własność profesjonalne stroje sportowe, a organizatorzy zapewniają im pełne wyżywienie, opiekę oraz ubezpieczenie.

Wielki finał: Mecz z władzami miasta, TurboKozak i deszcz nagród

Zwieńczeniem wymagającego tygodnia będzie widowiskowy Wielki Finał. Na młodych sportowców czekają wymagające konkurencje sprawnościowe w kultowej formule TurboKozak, gdzie do wygrania będą atrakcyjne upominki.

Absolutnym kulminacyjnym punktem wydarzenia będzie jednak pokazowy mecz finałowy. Na murawie naprzeciwko zmotywowanych dzieciaków stanie połączona ekipa złożona z rodziców, trenerów oraz przedstawicieli władz miasta Ryki. Całość zwieńczy uroczysta ceremonia, podczas której każdy uczestnik odbierze pamiątkowy medal, dyplom oraz zasłużone nagrody.

Warto wiedzieć: Warsztaty w Rykach oficjalnie otwierają tegoroczny projekt „Wakacje dla Dzieci – Lubelskie 2026”. W kolejnych tygodniach piłkarskie emocje i ekspercka wiedza zawitają do Janowa Lubelskiego, Kraśnika oraz Parczewa. 

Projekt jest współfinansowany ze środków otrzymanych od Województwa Lubelskiego. Organizatorzy kierują podziękowania w stronę Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego oraz lokalnych Gmin za owocną współpracę organizacyjną.

Artykuł Gwiazdy reprezentacji, prognoza pogody przed kamerą i wielki finał. Wyjątkowe warsztaty piłkarskie w Rykach! pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.

W projekcie „Młodzież 2.0 – Relacje. Odporność. Reakcja.” prowadzonym przez Stowarzyszenie Marek Saganowski Sport Evolution i finansowanym z Narodowego Programu Zdrowia (Ministerstwo Edukacji Narodowej), uczymy jak budować psychiczną odporność. Kto może opowiedzieć o tym lepiej niż ludzie, którzy na presji, krytyce i podnoszeniu się po porażkach zbudowali swoją karierę?

Oto sportowy poradnik przetrwania w świecie pełnym ocen. Sprawdź, jak mechanizmy z profesjonalnego sportu możesz przenieść do swojego codziennego życia i smartfona.

1. Krytyka a hejt – naucz się stawiać linię spaloną

W sporcie kluczowe jest rozróżnienie dwóch rzeczy: konstruktywnej opinii trenera od bezmyślnego krzyku z trybun.

• Krytyka ma sens, kiedy pochodzi od kogoś, kto chce Twojego rozwoju (nauczyciel, przyjaciel, rodzic). Pokazuje błąd, ale daje też instrukcję, jak go naprawić.
• Hejt to odpowiednik pseudokibica, który rzuca wyzwiskami z bezpiecznej odległości. Nie ma tam żadnej merytoryki – jest tylko chęć wyładowania własnych frustracji.

Zasada mistrzów: Nie dyskutuj z trybunami. Zawodnik podczas meczu nie podchodzi do sektora kibiców drużyny przeciwnej, żeby tłumaczyć im swoje decyzje. Blokuje ten szum i skupia się na piłce. W świecie online Twoją „linią spaloną” jest przycisk Zablokuj oraz funkcja ignorowania toksycznych kont.

2. Zrób „analizę pomeczową” zamiast biczowania się

Marek Saganowski, wielokrotny reprezentant Polski, często powtarza, że porażka to nie koniec świata, tylko zestaw danych do analizy. Kiedy przegrywasz mecz albo dostajesz gorszą ocenę, Twój mózg naturalnie chce wejść w tryb „jestem beznadziejny”.

Sportowcy robią inaczej. Oglądają nagranie z meczu na chłodno. Zadają sobie trzy pytania:

1. Co poszło nie tak? (fakt, a nie emocja)
2. Co zrobiłem dobrze mimo przegranej?
3. Jaki jest plan naprawczy na najbliższy trening?

Zasada mistrzów: Oddziel swoje poczucie wartości od wyniku. To, że powinęła Ci się noga lub ktoś skrytykował Twoje zdjęcie/post, nie oznacza, że Ty jako człowiek jesteś mniej wartościowy. To był tylko jeden słabszy „mecz”.

3. Zbuduj swój „sztab szkoleniowy”

Wokół najlepszych zawodników stoi sztab ludzi: trener, psycholog sportowy, fizjoterapeuta, dietetyk. Kiedy przychodzi kryzys formy, sportowiec nie zostaje z tym sam. Wie, że proszenie o wsparcie to przejaw profesjonalizmu, a nie słabości.

Kiedy mierzysz się z cyberprzemocą, hejtem w klasie lub przygniata Cię presja rówieśnicza, nie graj solo. Twój sztab szkoleniowy to:

• Zaufany dorosły (wychowawca, szkolny psycholog, rodzic).
• Prawdziwi przyjaciele, którzy znają Cię offline i wiedzą, kim naprawdę jesteś.
• Telefon zaufania (116 111) – jeśli czujesz, że presja staje się zbyt duża.

4. Kontroluj czas na „boisku cyfrowym”

Czy wiesz, że przed najważniejszymi startami trenerzy często wprowadzają dla zawodników tzw. ciszę medialną? Odcinają ich od portali informacyjnych i social mediów, by nie rozpraszać ich uwagi i nie karmić mózgu zbędnymi opiniami.

W naszym projekcie testujemy z młodzieżą wyzwanie #OfflineHour oraz aplikacje blokujące dystraktory. Twój mózg potrzebuje regeneracji tak samo, jak mięśnie po ciężkim treningu. Jeśli cały wieczór scrollujesz sekcję komentarzy pełną jadu, Twoja odporność psychiczna spada do zera.

Artykuł Analiza pomeczowa w głowie. Jak mistrzowie sportu radzą sobie z krytyką i hejtem? pochodzi z serwisu Stowarzyszenie Sagana.