Są takie tygodnie, po których zostaje nie tylko zmęczenie i setki przejechanych kilometrów, ale przede wszystkim poczucie, że to, co robimy, naprawdę ma znaczenie.
Za nami pierwszy intensywny tydzień szkolnych spotkań w ramach ogólnopolskiego projektu „MŁODZIEŻ 2.0 – RELACJE. ODPORNOŚĆ. REAKCJA.”. Zaczęliśmy w województwie lubelskim, a następnie ruszyliśmy do Małopolski. Każda szkoła była inna, każda grupa miała inną energię, ale wszędzie spotykaliśmy młodych ludzi, którzy chcieli rozmawiać, pytać, dyskutować i – co dla nas szczególnie ważne – być częścią tych spotkań, a nie tylko ich słuchaczami.
Projekt realizowany przez Stowarzyszenie Marek Saganowski Sport Evolution jest zadaniem z zakresu zdrowia publicznego realizowanym w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026 i finansowanym ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej. Jego założenia obejmują m. in. zdrowie psychiczne młodzieży, budowanie odporności i dobrych relacji, przeciwdziałanie przemocy, hejtowi i wykluczeniu oraz uczenie reagowania w trudnych i kryzysowych sytuacjach.
Od Lubelszczyzny po Małopolskę
Tydzień rozpoczęliśmy od spotkań w województwie lubelskim. W poniedziałek odwiedziliśmy Szkołę Podstawową nr 29 w Lublinie, a we wtorek spotkaliśmy się z uczniami Szkoły Podstawowej w Krężnicy Jarej.
Kolejne dni oznaczały już trasę przez Małopolskę. Projekt zawitał m.in. do Woli Rzędzińskiej, Siemiechowa, Bochni, Krakowa i Myślenic. Były szkoły podstawowe, technika i szkoły ponadpodstawowe. Były mniejsze grupy warsztatowe i duże spotkania konferencyjne. Zmieniali się uczestnicy i miejsca, ale nie zmieniał się jeden cel: stworzyć przestrzeń, w której o ważnych sprawach młodych ludzi mówi się ich językiem i przede wszystkim razem z nimi.
Nie chcieliśmy kolejnego szkolnego wykładu, podczas którego dorośli mówią młodzieży, jak powinna żyć. Dlatego nasze konferencje i warsztaty mają charakter interaktywny. Są pytania, konkretne sytuacje, rozmowy, zadania, reakcje młodzieży i miejsce na ich własne zdanie.
Relacje. Odporność. Reakcja. – trzy słowa, które nabierają znaczenia
Podczas spotkań rozmawiamy o tym, z czym młodzi ludzie mierzą się każdego dnia: relacjach, emocjach, presji, hejcie, przemocy rówieśniczej, świecie online, bezpieczeństwie i odpowiedzialności za siebie oraz drugiego człowieka.
Pytamy również o reakcję. Co zrobić, kiedy widzę, że komuś dzieje się krzywda? Gdzie kończy się żart? Czy brak reakcji także ma znaczenie? Jak zachować się w sytuacji zagrożenia? Jak pomagać, ale jednocześnie nie narażać siebie?
Właśnie dlatego w projekcie łączymy różne perspektywy i doświadczenia.
W spotkaniach z młodzieżą uczestniczą Marta Daniewska, Marek Saganowski, Rafał Koszyk, Jacek Skrzyniarz oraz Robert Banaszek z Akademii Bezpieczeństwa. Każdy wnosi do projektu inne doświadczenie, dzięki czemu możemy mówić zarówno o psychice i relacjach, jak i sporcie, presji, odpowiedzialności, bezpieczeństwie oraz praktycznym reagowaniu.
Sport staje się punktem wyjścia do rozmowy o odporności, porażkach i pracy zespołowej. Psychologia pomaga nazwać emocje i mechanizmy, które wpływają na nasze zachowanie. Z kolei elementy związane z bezpieczeństwem przekładają rozmowę na konkret: co mogę zrobić tu i teraz, kiedy sytuacja wymaga ode mnie reakcji?
To właśnie takiej edukacji potrzebuje dziś szkoła
To, co dzieje się podczas naszych spotkań, bardzo wyraźnie wpisuje się w kierunek, w którym rozwijana jest dziś edukacja. Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje m.in. na znaczenie profilaktyki przemocy rówieśniczej, zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, wsparcia w kryzysach, bezpieczeństwa, higieny cyfrowej oraz rozwijania poczucia sprawczości ucznia i stosowania metod aktywizujących.
Również edukacja zdrowotna jest dziś rozumiana znacznie szerzej niż tylko jako wiedza o zdrowiu fizycznym. MEN wskazuje na zdrowie psychiczne i społeczne, emocje, relacje, odpowiedzialność, komunikację, empatię, dobrostan i umiejętność podejmowania świadomych decyzji.
I właśnie dlatego MŁODZIEŻ 2.0 nie jest projektem „o młodzieży”. Jest projektem tworzonym dla niej i z jej udziałem.
Chcemy, żeby młody człowiek po naszym spotkaniu nie tylko pamiętał kilka informacji. Chcemy, żeby wiedział, że ma wpływ. Że może poprosić o pomoc. Że może zareagować, kiedy widzi krzywdę. Że relacji można się uczyć. Że odporność nie oznacza braku emocji, a proszenie o wsparcie nie jest słabością.
Najważniejsza jest młodzież
Po tym tygodniu najbardziej zostają z nami właśnie oni – młodzi ludzie.
Ich pytania. Śmiech. Czasami dystans na początku spotkania. Później pierwsza podniesiona ręka, kolejne odpowiedzi, dyskusje i momenty, kiedy okazuje się, że temat, który miał być tylko jednym z punktów programu, dotknął czegoś naprawdę ważnego.
To najlepsze potwierdzenie, że profilaktyka nie może ograniczać się do ulotki, prezentacji czy jednorazowego hasła. Musi angażować i dawać młodym ludziom wiedzę, narzędzia i poczucie sprawczości. Takie podejście jest również zgodne z rekomendacjami dotyczącymi zdrowia psychicznego młodzieży, w których podkreśla się znaczenie psychoedukacji, zwiększania świadomości i działań prowadzonych bezpośrednio w środowisku szkolnym.
Przed nami kolejne szkoły, kolejne miasta i kolejne tysiące rozmów.
Pierwszy tydzień pokazał nam jednak coś bardzo ważnego: młodzież chce rozmawiać. Trzeba tylko stworzyć jej do tego dobrą przestrzeń, potraktować ją poważnie i naprawdę słuchać.
I właśnie po to ruszyliśmy w Polskę.
MŁODZIEŻ 2.0 – RELACJE. ODPORNOŚĆ. REAKCJA.
Bo dobra relacja może być początkiem wsparcia. Odporność można budować.
A reakcja jednego człowieka czasem naprawdę może zmienić bardzo wiele.
