Kolejne szkoły, setki młodych ludzi, rozmowy o emocjach, relacjach, bezpieczeństwie i reagowaniu. Za nami pierwszy pełny tydzień październikowej trasy projektu „MŁODZIEŻ 2.0 – RELACJE. ODPORNOŚĆ. REAKCJA.”. Jednak wydarzenia ostatnich dni w polskich szkołach sprawiają, że o naszej pracy trudno dziś mówić wyłącznie w kategoriach kolejnych przeprowadzonych warsztatów i konferencji.
Projekt realizowany przez Stowarzyszenie Marek Saganowski Sport Evolution jest zadaniem z zakresu zdrowia publicznego realizowanym w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026, finansowanym ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Jego celem jest wzmacnianie zdrowia psychicznego młodych ludzi, budowanie dobrych relacji, odporności psychicznej oraz umiejętności reagowania w sytuacjach trudnych, kryzysowych i związanych z przemocą.
Od Lubelszczyzny po województwo łódzkie. Kolejny tydzień wśród młodzieży
Październikową trasę rozpoczęliśmy od Lubelszczyzny. Odwiedziliśmy Szkołę Podstawową nr 3 i Zespół Placówek Oświatowych nr 3 w Kraśniku oraz szkołę w Gościeradowie.
W kolejnych dniach spotykaliśmy się z uczniami Szkoły Podstawowej im. ks. Jana Twardowskiego w Lublinie oraz Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Poniatowej.
Nasza trasa prowadziła również do województwa łódzkiego, gdzie odwiedziliśmy Szkołę Podstawową nr 5 w Piotrkowie Trybunalskim oraz Szkołę Podstawową nr 2 w Tuszynie.
Różne miejscowości, różne szkoły, uczniowie w różnym wieku. Ale wszędzie ten sam cel – stworzyć przestrzeń do rozmowy o sprawach, które mają realny wpływ na życie młodych ludzi.
Podczas interaktywnych konferencji i warsztatów rozmawialiśmy o emocjach, relacjach, presji rówieśniczej, hejcie, przemocy, odpowiedzialności i bezpieczeństwie. Nie zabrakło ćwiczeń, pytań, dyskusji oraz sytuacji, w których młodzież sama musiała zastanowić się, jak postąpić.
Bo w MŁODZIEŻ 2.0 nie chodzi o kolejny wykład. Chodzi o rozmowę, która może zostać z młodym człowiekiem na długo po naszym wyjeździe.
Tydzień, który wstrząsnął polskimi szkołami
Wydarzenia ostatnich dni trudno pozostawić bez komentarza.
7 października w Ostrołęce doszło do brutalnego ataku z użyciem ostrego narzędzia, w którym ucierpieli uczniowie, nauczyciele i inne osoby. Dzień później w szkole w Leszczydole-Nowinach pod Wyszkowem doszło do kolejnej tragedii. W wyniku ataku 15-latka zginęła pracownica szkoły, a dwie kolejne osoby zostały ranne.
Te dramatyczne zdarzenia poruszyły społeczności szkolne w całej Polsce. Pojawiły się również groźby i niepokojące informacje rozpowszechniane w internecie, wymagające reakcji służb.
Nie wszystkie doniesienia krążące w mediach społecznościowych zostały potwierdzone. Tym bardziej potrzebne są dziś odpowiedzialność, spokój, rzetelna informacja i troska o poczucie bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.
Nie znamy wszystkich okoliczności ani przyczyn tych dramatycznych wydarzeń. Nie można ich sprowadzać do jednego problemu czy prostego wyjaśnienia.
Jedno jest jednak pewne: bezpieczeństwo w szkole to nie tylko procedury, monitoring i interwencja służb. To również relacje, zaufanie, uważność i umiejętność dostrzegania sygnałów, że młody człowiek potrzebuje pomocy.
„Nie możemy czekać, aż wydarzy się tragedia”
Marta Daniewska, zaangażowana w realizację i organizację projektu MŁODZIEŻ 2.0, podkreśla znaczenie bezpośrednich spotkań z młodzieżą i profilaktyki prowadzonej od początku roku szkolnego.
„Nie możemy czekać, aż wydarzy się tragedia, żeby zacząć rozmawiać z młodymi ludźmi. Musimy być w szkołach wcześniej. Słuchać ich, zauważać, budować zaufanie i pokazywać, że nie muszą zostawać sami ze swoimi problemami. Za każdym uczniem stoi człowiek, który chce być akceptowany, zrozumiany i bezpieczny. Czasami jedna rozmowa, jedno pytanie czy zwykłe zainteresowanie ze strony dorosłego mogą mieć ogromne znaczenie. Właśnie dlatego jeździmy do szkół. Bo relacje nie są dodatkiem do edukacji. Są jej fundamentem”.
To właśnie relacje są punktem wyjścia całego projektu. Bez nich trudno mówić o poczuciu bezpieczeństwa, odporności psychicznej czy skutecznym przeciwdziałaniu przemocy.
Sport uczy czegoś więcej niż wygrywania
Ważnym elementem projektu jest także sport i doświadczenie ludzi, którzy przez lata mierzyli się z presją, rywalizacją, porażkami i koniecznością współpracy.
Marek Saganowski, były reprezentant Polski w piłce nożnej, pokazuje młodym ludziom, że siła nie oznacza dominacji nad drugim człowiekiem.
„W sporcie bardzo szybko uczysz się, że sam niewiele zdziałasz. Potrzebujesz drużyny, zaufania i wzajemnego szacunku. Każdy przeżywa porażki, trudne momenty i presję. Ale prawdziwa siła nie polega na tym, żeby pokazać, kto jest mocniejszy. Polega na tym, żeby umieć sobie poradzić z emocjami, szanować innych i nie zostawiać kolegi samego, kiedy potrzebuje wsparcia”.
To doświadczenie przekłada się na codzienność szkolną. Klasa również jest zespołem, w którym każdy powinien mieć swoje miejsce i czuć się bezpiecznie.
Odporność psychiczna zaczyna się od zrozumienia emocji
Podczas spotkań niezwykle ważna jest perspektywa psychologiczna.
Rafał Koszyk – Racjonalny Psycholog, zwraca uwagę na potrzebę uczenia młodych ludzi rozpoznawania emocji, radzenia sobie z napięciem oraz szukania wsparcia.
„Odporność psychiczna nie polega na tym, że nic nas nie boli, niczego się nie boimy i zawsze musimy dawać sobie radę. Chodzi o to, żeby rozumieć swoje emocje, wiedzieć, co z nimi zrobić, i umieć poprosić o pomoc. Młodzi ludzie potrzebują bezpiecznej przestrzeni do rozmowy, a nie kolejnych ocen. Im wcześniej nauczymy ich rozpoznawać emocje i reagować na trudne sytuacje, tym większą dajemy im szansę na budowanie zdrowych relacji”.
Dlatego podczas naszych warsztatów i konferencji nie uciekamy od trudnych tematów. Rozmawiamy o odrzuceniu, samotności, złości, presji grupy, granicach żartu, przemocy i odpowiedzialności za własne zachowanie.
Najpierw relacje. Potem odporność. A kiedy trzeba – reakcja.
Trzy słowa tworzące nazwę projektu nie są przypadkowe.
RELACJE – bo młody człowiek, który czuje się zauważony, akceptowany i ma zaufaną osobę obok, łatwiej sięga po wsparcie.
ODPORNOŚĆ – bo trudności, konflikty, stres i porażki są częścią dorastania, ale można uczyć się radzenia sobie z nimi.
REAKCJA – bo kiedy komuś dzieje się krzywda, ogromne znaczenie ma to, czy otoczenie potrafi zareagować, wezwać pomoc i nie pozostaje obojętne.
Nasze spotkania nie zastąpią codziennej pracy nauczycieli, rodziców, psychologów czy specjalistycznej pomocy. Mogą jednak stać się ważnym impulsem do rozmowy, zmiany sposobu myślenia i budowania większej świadomości.
Dlatego projekt obejmuje również materiały edukacyjne, scenariusze zajęć, Karty Relacji, podcasty i inne narzędzia, które pozwalają kontynuować rozpoczęte tematy także po zakończeniu naszych wizyt.
Jedziemy dalej. Bo każdy młody człowiek zasługuje na to, żeby ktoś go zauważył.
Za nami kolejny intensywny tydzień. Setki kilometrów, kolejne szkoły, rozmowy, pytania i spotkania z młodymi ludźmi.
Jednak wydarzenia ostatnich dni przypominają nam, że za każdym szkolnym korytarzem, każdą klasą i każdą statystyką stoją prawdziwi ludzie.
Nie chcemy, aby rozmowa o przemocy zaczynała się dopiero wtedy, kiedy wydarzy się tragedia.
Chcemy budować relacje wcześniej. Uczyć rozpoznawania emocji. Pokazywać, jak reagować na krzywdę. Przypominać, że proszenie o pomoc jest oznaką odwagi, a nie słabości.
Bo czasami najważniejsze pytanie, jakie możemy zadać młodemu człowiekowi, brzmi po prostu: „Jak się czujesz? Czy wszystko u Ciebie w porządku?”.
A potem naprawdę wysłuchać odpowiedzi.
Przed nami kolejne szkoły, miasta i spotkania.
Jedziemy dalej. Nie tylko po to, żeby mówić o relacjach, odporności i reagowaniu. Ale przede wszystkim po to, żeby pomagać je budować.
MŁODZIEŻ 2.0 – RELACJE. ODPORNOŚĆ. REAKCJA.
